دنیای زنان در عصر قاجار

دنیای زنان در عصر قاجار

فصل بهار خانم (ایران الدوله)

ت ۱۲۹۵ ق
و ۱۳۵۹ ق قم

فصل بهار خانم ملقب به ایران الدوله، دختر شعری سلطان خانم شمس السلطنه و سلطان حسین میرزا نیرالدوله، در سال ۱۲۹۵ قمری به دنیا آمد. او همچنین خواهر مهر افروز خانم شمس السلطنه بود و از طرف مادر نوه معتمدالدوله فرهاد میرزا (نوه فتحعلی شاه) و از طرف پدر نوه پرویز میرزا نیرالدوله (پسر فتحعلی شاه) بود. با مصطفی قلی خان حاجب الدوله ازدواج کرد؛ فرزندانشان عبارتند از خانم حاجب (نیر عظمی)، معصومه خانم (نیره اعظم)، اللهیار خان، شاه قلی خان (امیر معظم)، علی اکبر خان، علی اصغر خان، و امیر حسن خان

تحصیلات فصل بهار خانم در منزل زیر نظر معلمان خانگی صورت گرفت. با تخلص جنت شعر می سرود. در سن سیزده سالگی به عقد مصطفی قلی خان حاجب الدوله در آمد که مردی صاحب نفوذ در دربار ناصرالدین شاه بود و علاقه وافری به شعر و شاعری و هنر داشت. فصل بهار خانم از این طریق با شعرا و نویسندگان مهم آن دوره از جمله ملک‌الشعرا بهار، شاهزاده محمد هاشم خان افسر، شمس‌الشعرا ملک‌آرا، میرزاده عشقی و میرزا علی‌ اکبر خان شیدا معاشرت ادبی و شعری داشت. اشعار ایران‌الدوله مورد توجه قرارگرفت و سروده‌هایش در بعضی از مجلات آن دوره از جمله ارمغان و گل زرد به چاپ رسید. اشعارش که یکی از پسرانش، اللهیار دولو، گردآوری کرده بود، در مجموعه‌ای با عنوان «بهار جنت» در سال ۱۳۵۷ ش منتشر شد. چند سروده دیگر او نیز در دو کتاب به نام‌های کارنامه زنان مشهور ایران (فخری قدیمی) و بهار قاجار (نیکو یوسفی) به چاپ رسیده است. نمونه‌ای از اشعار وی به خط خودش در مجموعه گیتی قاجار دولو موجود است. از وی علاوه بر دیوان اشعار، کتابی در فن آشپزی و خانه‌داری به جا مانده است. فصل بهار خانم همچنین از شاگردان کمال‌الملک بود و موفق به گرفتن گواهینامه از هنرستان صنایع مستظرفه شد. تابلوهای رنگ و روغن به جا مانده از وی توسط فرزندانش نگهداری می‌شود. تصویر یکی از آثار نقاشی او که تصویری از یک زن است در وبسایت ما (در مجموعه حاجب نیر عظمی قاجار دولّو) موجود است. فصل بهارخانم در هنر موسیقی و آواز نیز تبحر داشت، پیانو و تار را خوب می‌نواخت، چند صفحه از او به جا مانده که در یکی از آنها آوازی در بیات ترک خوانده است. او در سال ۱۳۱۸ ش (۱۳۵۹ ق) چشم از جهان فرو بست و بنابه وصیتش در محوطه حرم حضرت معصومه در شهر قم به خاک سپرده شد. بستن

علیرضا اقتداری، «فصل بهار خانم»، دايرة المعارف زن ایرانی، به سرپرستی مصطفی اجتهادی، جلد دوم، مرکز امور مشارکت زنان ریاست جمهوری، چاپ اول، ۱۳۸۲، ص ۷۳۸؛ موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران http://iichs.org/index.asp?id=930&doc_cat=9 بستن

این فرد را می‌شناسید؟
به تکمیل اطلاعات این فرد کمک کنید

وقایع زندگی و اقلامِ با تاریخ

مشاهده به صورت نتایج جستجو