علیرضاخان عضدالملک (نایب السلطنه)
علیرضا خان قاجار قوانلو پسر موسی خان، دایی ناصرالدین شاه، بود.
در سال ۱۲۷۱ ق به غلام بچگان دربار ناصری پیوست و به مقام پیشخدمت خاصه شاه درآمد. در سال ۱۲۷۸ ق به منصب خوانسالاری منصوب شد. در سال ۱۲۸۴ ق مأموریت حمل خشتهای طلای گنبد امام حسن عسکری به سامره به وی داده شد. در سال ۱۲۸۵ ق مأموریت خود را به پایان رساند و در بازگشت به ایران به عضدالملک ملقب و به منصب مهرداری ناصرالدین شاه ارتقاء یافت. از همراهان ناصرالدین شاه در سفر به فرنگستان بود. در سال ۱۲۹۰ ق به منصب ایلخانیگری ایل قاجار منصوب شد. در شعبان ۱۳۰۴ ق به ریاست صندوق عدالت منصوب شد. در جریان وقایع نهضت تنباکو واسط میان شاه و علماء بود و در جریان مشروطه نیز برای حل اختلاف میان علماء و دربار تلاش میکرد. در بیست و هشتم جمادی الثانی ۱۳۲۷ ق به نیابت سلطنت احمد شاه برگزیده شد.
بامداد، مهدی. شرح حال رجال ایران، تهران: نشر زوار، ۱۳۵۷، جلد ۲.
