دنیای زنان در عصر قاجار

دنیای زنان در عصر قاجار

ملکه جهان خانم (شریک السلطنه)

ت ۱۲۹۱ یا ۱۲۹۲ ق تهران
و ۱۳۶۶ یا ۱۳۶۷ ق پاریس

ملکه جهان خانم (شریک السلطنه) دختر سرور الدوله و کامران میرزا نایب السلطنه بود که در سال ۱۲۹۲ ق به دنیا آمد. او به دستور ناصرالدین شاه در ۲ شعبان ۱۳۱۰ ق با محمد علی میرزا، فرزند بزرگ مظفرالدین میرزا، عقد کرد و مراسم ازدواج آن ها در ۴ رجب ۱۳۱۱ در تبریز برگزار شد. آنها صاحب فرزندان زیر شدند:‌ احمد میرزا (متولد ۲۷ شعبان ۱۳۱۴ ق در تبریز) که بعدها با نام احمد شاه به سلطنت رسید، محمد حسن میرزا قاجار (متولد ۱۲۷۹ ش. در تبریز) که آخرین ولیعهد قاجار بود، محمود میرزا، عبدالحمید میرزا، فاطمه خانم، و خدیجه خانم. ملکه جهان خانم در ۲۳ آبان ۱۳۲۶ ش. در پاریس درگذشت و در کربلا در کنار همسرش محمد علی شاه دفن شد.

ملکه جهان خانم (شریک السلطنه)، دختر سرور الدوله و کامران میرزا نایب السلطنه، در سال ۱۲۹۲ ق به دنیا آمد. پدر بزرگ مادری او سلطان مراد میرزا حسام السلطنه بود. ملکه جهان در دوم شعبان ۱۳۱۹ ق به دستور پدر بزرگ خود، ناصرالدین شاه، به عقد محمد علی میرزا اعتضاد السلطنه، فرزند بزرگ مظفرالدین میرزا، در آمد. شرط ملکه جهان برای انجام عروسی، طلاق همسر صیغه ای محمد علی میرزا (مادر حسینعلی میرزا اعتضاد السلطنه (اعتضاد مظفری)) بود و او این شرط را پذیرفت. مهدی خان آصف السلطنه، پسر حاج محمد باقر خان قاجار دولو، به فرمان محمد علی میرزا در این سال همراه پانصد سوار و پیاده به تهران آمد و عروس را به تبریز برد و مراسم ازدواج آنها در ۴ رجب ۱۳۱۱ در تبریز برگزار شد. ملکه جهان و محمد علی میرزا صاحب شش فرزند شدند:‌ احمد میرزا (متولد ۲۷ شعبان ۱۳۱۴ ق در تبریز) که بعدها با نام احمد شاه به سلطنت رسید، محمد حسن میرزا قاجار (متولد ۱۲۷۹ ش در تبریز) که آخرین ولیعهد قاجار بود، محمود میرزا، عبدالحمید میرزا، فاطمه خانم، و خدیجه خانم. ملکه جهان خانم از مخالفین انقلاب مشروطه بود. با حسین پاشا خان امیر بهادر، مشیر السلطنه، و شیخ فضل الله نوری پیوند سیاسی بست. با فتح تهران و خلع محمد علی شاه از سلطنت در ۲۸ جمادی الآخر ۱۳۲۸ ق ملکه جهان خانم همراه همسر و فرزندانش به سفارت روسیه پناه برد و در ۲۳ شعبان همان سال به اتفاق شوهر و سه فرزندش یعنی محمود میرزا، عبدالحمید میرزا، خدیجه خانم، و تعدادی همراه ایران را ترک کرد و به شهر ادسا (جنوب روسیه) رفت. او به اتفاق همراهان در ویلای بزرگی که محمد علی شاه در بلوار فرانسوی ها خرید اقامت گزید. در این بین گاهی اوقات به برلین، وین، و شهرهای ساحلی مدیترانه سفر می کرد و چند ماهی از سال را در آن شهرها به سر می‌برد. محمد علی شاه، ملکه جهان، و همراهانشان مدتی در قصبه ای نزدیک وین زندگی کردند، اما مجددا به ادسا برگشتند. محمد علی شاه پس از دو سال اقامت در ادسا به فکر تصرف دوباره تاج و تخت ایران افتاد و با کمک روس‌ها و به اتفاق دو برادرش ملک منصور میرزا (شعاع السلطنه) و ابو الفتح میرزا (سالار الدوله) وارد ایران شد و گمش تپه را مرکز کار و ستاد خود قرار داد. اما نهایتاً کاری از پیش نبرد، شکست خورد و از ایران گریخت و به برلین رفت و در آنجا عمارتی اجاره کرد. ملکه جهان و همراهان نیز به فرمان محمد علی شاه از ادسا به برلین رفته ولی دوباره به ادسا بازگشتند و زندگی خود را از سر گرفتند. با وقوع انقلاب بلشویکی روسیه، بلشویک ها ادسا را تصرف کردند. ملکه جهان و محمد علی شاه به ناچار قسمتی از اموال خود را برداشته و با یک کشتی باری به عثمانی گریختند. اما پس از رسیدن به آنجا افسران انگلیسی مانع پیاده شدن آنها از کشتی شدند. محمد علی شاه نامه ای به سفارت ایران در استانبول نوشت و تقاضای کمک کرد. به این طریق شاه و ملکه جهان و همراهانشان چند ساعت بعد از کشتی پیاده شدند و به سفارت ایران در استانبول رفتند و موقتاً در مدرسه ایرانیان جای گرفتند. کمی بعد، محمد علی شاه در استانبول قصری را که متعلق به یکی از شاهزادگان عثمانی بود اجاره کرد و ملکه جهان و همراهانش را به آنجا منتقل کرد. ملکه جهان در طول اقامت در عثمانی، چند ماه از سال را همراه شوهرش به نیس (جنوب فرانسه) سفر می ‌کرد. اقامت ملکه جهان و محمد علی شاه در عثمانی نیز چندان طولانی نشد و به خاطر انقلاب ترکیه و روی کار آمدن مصطفی کمال آتاتورک ترکیه را ترک کردند و به اروپا رفتند و در سان رمو (شهر ساحلی در ایتالیا) ساکن شدند. مدتی بعد ایتالیا را ترک کردند و به پاریس رفتند. محمد علی شاه در ۱۶ فروردین ۱۳۰۳ ش در پاریس درگذشت. ملکه جهان خانم در ۲۳ آبان ۱۳۲۶ ش در پاریس درگذشت و در کربلا در کنار همسرش محمد علی شاه دفن شد. کتاب برهان الایمان مجموعه ای از ادعیه و ذکر از وی به جا مانده است. بستن

دايرة المعارف زن ایرانی (جلد دو) به سرپرستی مصطفی اجتهادی، مرکز امور مشارکت زنان ریاست جمهوری، چاپ اول ۱۳۸۲. اعتمادالسلطنه، محمد حسن. روزنامه خاطرات اعتمادالسلطنه. به کوشش ایرج افشار. تهران : امیرکبیر ، ۱۳۵۶. رکوعی، کیوان. دوله ها و سلطنه ها . تهران: کیوان ، ۱۳۸۹. معلم حبیب آبادی، محمدعلی. مکارم الآثار (جلد دوم ). اصفهان: نشر نفائس مخطوطات. ۱۳۶۴. بستن

این فرد را می‌شناسید؟
به تکمیل اطلاعات این فرد کمک کنید

وقایع زندگی و اقلامِ با تاریخ

مشاهده به صورت نتایج جستجو