دنیای زنان در عصر قاجار

دنیای زنان در عصر قاجار

آسیه خانم

و ۱۲۱۷ ق تهران

آسیه خانم، ملقب به ام الخاقان و مهد علیای اول، دختر محمد خان عزالدین لو قاجار و مادر فتحعلی شاه قاجار بود که به عقد حسینقلی خان جهانسوز، برادر آقا محمد خان قاجار، در آمد. او پس از به قتل رسیدن شوهرش با آقا محمد خان ازدواج کرد. آسیه خانم در سال ۱۲۱۷ ق در تهران درگذشت و طبق وصیتش در نجف دفن شد.

آسیه خانم، ملقب به ام الخاقان و مهد علیای اول، دختر محمد خان عزالدین لو قاجار از طایفه یوخاری باش بود که در سال ۱۱۸۲ ق به عقد حسینقلی خان جهانسوز،‌ حاکم دامغان، که برادر آقا محمد خان قاجار بود در آمد. نخستین فرزند آسیه خانم،‌ فتحعلی خان، یک سال بعد در دامغان متولد شد. حسینقلی خان در ۱۲ صفر ۱۱۸۹ به قتل رسید و بنا به دستور کریم خان زند، آقا محمد خان آسیه خانم و دو فرزندش،‌ فتحعلی خان و حسینقلی خان، را به ایل برگرداند. پس از فرار آقا محمد خان از شیراز به مازندران، آسیه خانم به همراه دو پسر خود به وی پیوسته و به عقد وی درآمد. در سال ۱۱۹۸ پس از تصرف تهران، آقا محمد خان دستور داد تا آسیه خانم و پسرانش از مازندران به تهران بیایند. آسیه خانم در سال ۱۲۰۱ از سوی همسرش مامور شد تا به همراه میرزا محمد زکی مستوفی الممالک به استرآباد برود و با دادن تحف و هدایا به رؤسای ایل قاجار آنها را به اتحاد با شاه دعوت کند. در سال ۱۲۰۴، فرزند بزرگ او به ولایتعهدی منصوب شد. در بیست و هفتم صفر ۱۲۰۷، آسیه خانم به همراه برخی از بزرگان دولت به زیارت عتبات رفت و استخوانهای محمد حسن خان قاجار و حسینقلی خان جهانسوز را در نجف به خاک سپرد. پس از مرگ آقا محمد خان در سال ۱۲۱۱، آسیه خانم تا به سلطنت رسیدن پسرش، فتحعلی شاه، به حفاظت از تاج و تخت فرزند خود پرداخت و برداشت از خزاین تنها با امضای وی صورت می‌‌گرفت. با به سلطنت رسیدن فتحعلی شاه برادرش، حسینقلی خان، علیه او شورش کرد و فتحعلی شاه به حدود کاشان لشکر کشی کرد تا او را سرکوب کند. آسیه خانم با شنیدن این خبر خود را به رزمگاه رساند و بین آن دو وساطت کرد. دو برادر را به قم نزد میرزا ابوالقاسم قمی آورد تا بین آن دو صلح کند. فتحعلی شاه به وساطت مادر تا هنگامی که او زنده بود برادرش را مجازات نکرد و او را بخشید. آسیه خانم در سال ۱۲۱۶ بار دیگر راهی عتبات شد و این بار سنگ قبر مرمر آقا محمد خان را به همراه برد. او در سال ۱۲۱۷ ق در تهران در گذشت و طبق وصیت خود در نجف دفن شد. پس از درگذشت او تمام جواهر آلات و اسبابش به نوه اش، ضیاء السلطنه، رسید. از آثار خیریه او تعمیر مدرسه حکیم هاشم در تهران و تعیین موقوفات برای این مدرسه بود که به همین مناسبت به مدرسه مادر شاه شهرت یافته است. بستن

هدایت، رضا قلی خان. روضه الصفای ناصری. قم : خیام .۱۳۳۹. ج ۹؛ سپهر، میرزا محمد تقی خان لسان الملک. ناسخ التواریخ. به کوشش: محمدباقر بهبودی. تهران: کتابفروشی اسلامیه، ۱۳۵۳. ج ۱؛ اعتمادالسلطنه، محمد حسن خان. روزنامه تاریخ منتظم ناصری. به کوشش: محمد اسمعیل رضوانی. تهران: دنیای کتاب، ۱۳۷۶. ج ۳؛ ساروی، محمد تقی. تاریخ محمدی، احسن التواریخ. به کوشش: غلامرضا طباطبایی مجد. تهران: امیرکبیر، ۱۳۷۱؛ عضدالدوله، سلطان احمد میرزا. تاریخ عضدی. به کوشش: عبدالحسین نوایی. تهران: نشرعلم، ۱۳۷۶. بستن

این فرد را می‌شناسید؟
به تکمیل اطلاعات این فرد کمک کنید