سال ۱، شماره ۲۱۰ (۱۲ جمادی‌الاولی ۱۳۲۸/ ۲۲ مه ۱۹۱۰). ص ۲. از دایرۀ تحریر نفوس از مدیر محترم روزنامۀ شریفۀ ایران نو متمنی است مقاله ذیل را درج بفرمایند ای ملت ایران ای زادگان این آب و خاک ای برادران وطنی من، خواب غفلت تا کی نادانی و جهالت تا چند اندکی بهوش آیید از خواب غفلت بیدار شوید بحال پریشان مملکت نظر افکنید بر وطن عزیز رحم آرید بخون بهای جوانان شهید و ناله اطفال یتیم و پریشانی بیوه زنان همتی نمائید ای هموطنان عزیز آیا ترقی و تمدن دول متمدنه را نمینگرید آیا ثروت و مکنت و عظمت و شوکت آنان را نمی‌بینید تا کی ذلت را بخود هموار داشته خود را دچار نکبت و بدبختی میدارید ای بی خبران (چشم باز و گوش باز و این عمی * حیرتم از چشم بندی خدا) سالی چند است علماء اعلام و غیرتمندان نیکنام با یک جنبش و حرکت فوق الطاقه جان بر کف گرفته عالم مندرس را لباس نوین پوشانده پارلمانی را باساس و بنائی که بخون شهدا عجین است تأسیس و هیئتی را مرکب از دانشمندان عالم متدین مملکت بنام وکالت تعیین و بر کرسی امانت استوار کردند و شب و روز هم خود را مصروف نجات مملکت نموده برای قلع ماده استبداد و ترقی و سعادت این آب و خاک کوشیده وضع قانون نموده وزرای عظام مملکت را باجرای آن قوانین ملزم و مسئول داشته‌اند متأسفانه می‌بینم[می بینیم] بعضی ابناء وطن یا بعلت جهالت یا بسبب اغراض شخصی تیشه بریشه خود کشیده چرخ قانون را از گردش باز و همت خویش را بالقاء شبه و آشوب مصروف میدارند غافلند از اینکه در هر حال امروز ایران و ایرانیان در خط ترقی افتاده و دیگر سیر قهقرائی نخواهند نمود و البته این موانع جزئی و این سکتهای عارضی را بقائی و ثباتی نیست مگر ندیدید که پس از انهدام کعبه آزادی طلبان و گرفتاری مشروطه خواهان و غلبه استبدادیان چگونه شمشیر انتقام کشیده شد و هر یک از عمال ظلم و جور رفعت مقام خود را آخر بالای دار دیدند بالصراحه میگویم که چارۀ افساد همان دار است و بس بخاطر بیاورید افساد مفسدینی را که امروز در عالم از آنها نام و نشانی نیست و نتیجه جز حسرت با خود بگور نبردند پس بر عموم وطن پرستان و مشروطه خواهان فرض و متحتم است که این مفسیدین[مفسدین] را سگی پندارند که بلقمه نانی سر و گوش جنبانیده متضرع و خاشع میشوند بوجود آنها وقعی نگذارند و تا میتوانند ایشانرا به راه راست هدایت نمایند تا بامتثال قوانین موضوعه و اجرای آن متوجه شده مساعدت با خیال مشروطه خواهان را بموجب حکم صریح علماء نجف و سایر آقایان کثر الله امثالهم بر خود فرض و واجب دانند شاید بعون یاری خداوندی بنعمت تامه ترقی و سعادت و ثروت نایل آئیم اینک یکی از قوانین موضوعه دولت مشروطه را که نفعش عام است و در مواد قانون مصرح میباشد گوشزد عامه هموطنان مینمایم و آن ادارۀ احصائیه یا تحریر نفوس است اگر بدقت بنگریم حسا می‌بینیم اولین شرط خانه داری و صاحب خانه‌گی دانستن شمارۀ نفوس انخانه است فرضا اگر صاحب انخانه ساکنین خانه خود را نشناسد و نداند چند نفر هستند و از آمد و رفت همسایگان بیخبر باشد چگونه میتواند تمیز غیر از خودی بدهد یا اذوقه باندازه کفاف انخانه تحصیل کند مملکت هم در حکم خانه است کسانی که مسئول و حافظ حقوق این مملکت هستند باید بعده نفوس این مملکت واقف شوند تا بقدر طاقت در آسایش آنان کوشیده دچار سختی و تنگدستی نشوند و نیز باید بدانند که اهل این خانه کیانند و مهمانان عزیز که از ممالک دیگر تشریف آورده ساکن این آب و خاک میشوند چه اشخاص و بچه کار مشغولند ثبوت تبعیت و اهل این آب و خاک بودن را همین دفتر احصائیه میکند و بس و نیز باید کلیۀ‌ نفوس باسم و رسم از داخله و خارجه ثبت دفتر احصائیه بشود تا در موقع لزوم اگر بفلان مرد یا فلان زن نسبت خطا یا خیانتی دادند بواسطۀ اشتباه اسمی دیگری بهتک شرف و بی‌احترامی دچار نشود با این حال جمعی از آقایان از ذکر نفوس مخدرات خود اعراض کرده موافق غیرت مندی فطری خود ندانسته‌اند دایرۀ احصائیه هم حسب المامول [حسب‌المعمول] آقایان از این مسئله صرف‌نظر نموده قدغن کرد از اسامی مخدرات پرسشی نکنند و مسئولیت این کار را بعهدۀ خود‌‌‌ آقایان باز داشت که اگر وقتی دچار مخمصه بشوند و پشیمانی خورند بدانند که همیشه علاج واقعه را باید پیش از وقوع کرد و پشیمانی سودی ندارد. چه شده است آقایان معظمی که ذکر اسامی فامیل خود را در صحایف احصائیه خارج از شرف دانسته در دفاتر مالیه ممکلت[مملکت] و موقع بردن حقوق و دست رنج ملت بیچاره باسم وظیفه و مستمری افتخار بدرج و ثبت مینمایند چقدر دایرۀ احصائیه از کسانی که بدین نکات پی برده و بدون هیچ مسامحه اسامی خواهران و مادران نوعی ما را ذکر نموده تجافی نکرده‌اند تشکر دارد و تا چه اندازه وجدان دقیق یأس حاصل میکند از کسانیکه منافع این قانون را نشناخته بعضی عنوانات که از ذکر آن هر ذی حسی بشرم اندر است محاسن این قانون را بمعایب تعبیر مینمایند خوب است قدری غرض و مرض را یکسو نهیم بر حال ضعیف و پریشانی یک مشت ملت بیچاره ترحم نموده اتفاق کنیم که اوامر مقدسۀ وکلاء عظام را امتثال نمائیم شاید بتوجهات کاملۀ امام عصر عجل الله فرجه امور اصلاح شود و بشاهراه ترقی برسیم